lipiec 2010

sierpień 2010

maj 2010

czerwiec 2010

marzec 2010

kwiecień 2010

styczeń 2010

luty 2010
   

styczeń 2009

luty 2009

marzec 2009

kwiecień 2009

maj 2009

czerwiec 2009

lipiec 2009

sierpień 2009

wrzesień 2009

październik 2009

listopad 2009

grudzień 2009
   

styczeń 2008

luty 2008

marzec 2008

kwiecień 2008

maj 2008

czerwiec 2008

lipiec 2008

sierpień 2008

wrzesień 2008

październik 2008

listopad 2008

grudzień 2008
   

styczeń 2007

luty 2007

marzec 2007

kwiecień 2007

maj 2007

czerwiec 2007

lipiec 2007

sierpień 2007

wrzesień 2007

październik 2007

listopad 2007

grudzień 2007
 

styczeń 2006

luty 2006

marzec 2006

kwiecień 2006

maj 2006

czerwiec 2006

lipiec 2006

sierpień 2006

wrzesień 2006

październik 2006

listopad 2006

grudzień 2006
 

styczeń 2005

luty 2005

marzec 2005

kwiecień 2005

maj 2005

czerwiec 2005

lipiec 2005

sierpień 2005

wrzesień 2005

październik 2005

grudzień 2005
 
LUTY
nr 2/2010

Likwidacja Seminarium Duchownego w Wilnie w 1945 roku

W tym roku wypada 65 rocznica zamknięcia przez władze sowieckie Archidiecezjalnego Seminarium w Wilnie i przeniesienia go do Białegostoku. Dnia 20 lutego 1945 roku do Seminarium wkroczyli przedstawiciele władz państwowych i oznajmili, że działa ono nielegalnie, a klerycy narodowości litewskiej mają wyjechać do Kowna, a Polacy do Polski.

Po wybuchu drugiej wojny światowej Seminarium Duchowne w Wilnie nadal działało, ale w bardzo trudnych warunkach. Kiedy władze litewskie zamknęły Uniwersytet Stefana Batorego (15 XII 1939), w ramach Seminarium działał nadal Wydział Teologiczny, oczywiście potajemnie. Po zajęciu Litwy przez Związek Sowiecki w 1940 roku nowe władze usiłowały zamknąć seminarium. Najpierw w sierpniu tego roku trzy czwarte gmachu seminaryjnego zajęły władze sowieckie Litewskiej Republiki i oddały instytucjom sądowym. W następnym miesiącu kazano opuścić pozostałą część gmachu. Odwołania władz seminaryjnych do Komisariatu Spraw Wewnętrznych w Kownie zapobiegły likwidacji uczelni. Przetrwała do okupacji niemieckiej.

Dnia 3 III 1942 roku Niemcy aresztowali profesorów i kleryków i umieścili w więzieniu na Łukiszkach. Profesorów wkrótce przewieziono do Wiłkowyszek na Litwie, a następnie wywieziono do obozów pracy w Prowieniszkach i Szałtupiu. Klerycy natomiast 5 V 1942 roku zostali wywiezieni na roboty do Niemiec. Tylko trzej profesorowie (ks. Ignacy Świrski, ks. Michał Sopoćko i ks. Władysław Rusznicki) uniknęli aresztowania. Część kleryków uciekła z transportu do Niemiec. Siedmiu zginęło w różnych okolicznościach w czasie okupacji.

Wyzwolenie Litwy spod okupacji niemieckiej umożliwiło powrót do Wilna internowanemu w Mariampolu Arcybiskupowi Romualdowi Jałbrzykowskiemu oraz wyzwolonym z obozów profesorom. Wracali też z różnych stron alumni i 1 X 1944 roku Seminarium w Wilnie wznowiło swoją działalność. Liczba kleryków ciągle wzrastała i w styczniu 1945 roku osiągnęła liczbę 73.

Otwarte po przejściu frontu seminarium działało w bardzo trudnych warunkach. Z jednej strony zniszczenia wojenne i bieda dawały się we znaki, z drugiej – panujący terror sowiecki. W styczniu 1945 roku uwięziony został Arcybiskup Wileński Romuald Jałbrzykowski i umieszczony w więzieniu w podziemiach Sądu Okręgowego przy ul. Ofiarnej. Uwięziono na Łukiszkach i po rocznym pobycie w tym więzieniu wywieziono do łagrów w Incie kanclerza Kurii ks. Adama Sawickiego. Podobny los spotkał profesora Seminarium ks. Antoniego Cichońskiego, który znalazł się w łagrze w Workucie. Do więzień i obozów trafiali wszyscy podejrzani, zwłaszcza młodzież. Niektórzy z zagrożonych młodzieńców zgłaszali się wówczas do Seminarium. Dlatego też I rok studiów był bardzo liczny. Dekretem Rady Komisarzy Ludowych Litewskiej Republiki Radzieckiej z dnia 15 II 1945 roku skazano wileńskie Seminarium Duchowne na zamknięcie. Wprowadzono to w życie 20 lutego. Do budynku wkroczyli wówczas przedstawiciele sowieckich władz litewskich i ogłosili, że uczelnia działa nielegalnie, klerycy mają opuścić Wilno. Na Litwie bowiem ma być tylko jedno seminarium w Kownie. Było to więc nawiązanie do nie zrealizowanych planów sowieckich z 1940 roku, kiedy to wydano decyzję o zamknięciu seminarium wileńskiego. Jedynie odwołania władz seminaryjnych do Litewskiego Komisariatu Oświaty w Kownie oraz Komisariatu Spraw Wewnętrznych spowodowały, że postanowienia tego nie wprowadzono w życie. Decyzji bowiem wówczas nie odwołano. Już wtedy w pismach władz państwowych była mowa o jednym tylko seminarium duchownym na całą Litwę. Teraz wyraźnie ogłoszono, że Litwini mają udać się do Kowna, a Polacy wyjechać do Polski.

W tej sytuacji zwolniony z więzienia abp Jałbrzykowski, po naradzie z profesorami Wydziału Teologicznego i Seminarium Duchownego, podjął decyzję o przeniesieniu Seminarium i Wydziału Teologicznego do Białegostoku. Zresztą żadnych możliwości funkcjonowania dla Seminarium tu nie było. Budynek zabrano. Skonfiskowano też całe wyposażenie, nawet te sprzęty, które po wyzwoleniu Wilna ofiarowała ludność miasta. Klerycy narodowości litewskiej udali się wówczas do Seminarium Duchownego w Kownie. Pierwsi alumni polscy wyjechali do Polski w początkach marca. W tym mniej więcej czasie do Białegostoku wyjechali ks. prof. Aleksander Mościcki i ks. prokurator Jan Krassowski, aby tu szukać miejsca i organizować Wileńskie Seminarium w tej części Archidiecezji Wileńskiej, która pozostała w granicach Polski.

TKl