lipiec 2010

sierpień 2010

maj 2010

czerwiec 2010

marzec 2010

kwiecień 2010

styczeń 2010

luty 2010
   

styczeń 2009

luty 2009

marzec 2009

kwiecień 2009

maj 2009

czerwiec 2009

lipiec 2009

sierpień 2009

wrzesień 2009

październik 2009

listopad 2009

grudzień 2009
   

styczeń 2008

luty 2008

marzec 2008

kwiecień 2008

maj 2008

czerwiec 2008

lipiec 2008

sierpień 2008

wrzesień 2008

październik 2008

listopad 2008

grudzień 2008
   

styczeń 2007

luty 2007

marzec 2007

kwiecień 2007

maj 2007

czerwiec 2007

lipiec 2007

sierpień 2007

wrzesień 2007

październik 2007

listopad 2007

grudzień 2007
 

styczeń 2006

luty 2006

marzec 2006

kwiecień 2006

maj 2006

czerwiec 2006

lipiec 2006

sierpień 2006

wrzesień 2006

październik 2006

listopad 2006

grudzień 2006
 

styczeń 2005

luty 2005

marzec 2005

kwiecień 2005

maj 2005

czerwiec 2005

lipiec 2005

sierpień 2005

wrzesień 2005

październik 2005

grudzień 2005
 
SIERPIEŃ 2009
nr 8/2009

Biskup Czesław Falkowski. Rektor Uniwersytetu Stefana Batorego

Urodził się 28 XI 1887 r. w Warszawie w rodzinie urzędniczej Władysława i Heleny z domu Boboleckiej. Uczył się w Gimnazjum Męskim na Pradze. Ukończył je w 1904 roku i wstąpił do Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Petersburgu. Arcybiskup Apolinary Wnukowski w 1908 roku wysłał go na studia do Insbruku, gdzie 26 VII 1910 roku przyjął święcenia kapłańskie. Dnia 18 VII 1913 roku uzyskał stopień doktora teologii na podstawie dysertacji pt. De charismate glossolaliae aevo apostolico, napisanej pod kierunkiem prof. Józefa Müllera. Po powrocie do swojej diecezji został profesorem i ojcem duchownym w seminarium. Wykładał historię Kościoła, homiletykę i literaturę polską. W latach 1915-1917 uczył także w Gimnazjum Męskim św. Katarzyny, a w latach 1916-1918 miał powierzone sobie kierownictwo duchowe na Wyższych Kursach Polskich. W 1917 roku został powołany na kierownika katedry historii Kościoła w Akademii Duchownej. W tym czasie dał się poznać jako wybitny kaznodzieja. Zapraszano go z kazaniami na wielkie uroczystości narodowe.

Po rewolucji sowieckiej i zlikwidowaniu przez władze Akademii Duchownej przeniósł się do Lublina, gdzie należał do Komitetu Organizacyjnego Uniwersytetu Katolickiego. W nowo powstałej uczelni powierzono mu jako profesorowi zwyczajnemu katedrę historii Kościoła, a na prośbę rektora ks. Idziego Radziszewskiego podjął się także obowiązków pierwszego duszpasterza akademickiego. Wojna 1920 roku przerwała prace na uczelni. Został powołany na członka Wojewódzkiego Komitetu Obrony narodowej w Lublinie, a następnie został kapelanem wojskowym. Pracował w Kurii Biskupiej Wojsk Polskich w Warszawie i redagował tygodnik religijno-oświatowy dla żołnierzy pt. „Rycerz Polski”.

W końcu 1920 roku wyjechał do Wilna. Na wniosek władz uniwersyteckich dekretem Naczelnika Państwa z 29 I 1921 roku został mianowany profesorem zwyczajnym historii Kościoła na Wydziale Teologicznym. Wykładał na tym wydziale historię Kościoła i patrologię, prowadził proseminarium i seminarium z historii Kościoła. Pod jego kierunkiem powstało najwięcej prac na Wydziale Teologicznym. Wykładał również historię Kościoła na Wydziale Humanistycznym, a w letnim trymestrze 1923 roku prowadził wykłady z historii Kościoła powszechnego na Uniwersytecie Warszawskim. W roku akademickim 1924-1924 wziął urlop naukowy i przez dwa trymestry zbierał materiały źródłowe do Wileńszczyzny w Archiwum Watykańskim. Publikował w różnych czasopismach naukowych, a gdy zaczął ukazywać się Polski słownik biograficzny, opublikował w nim biogramy wielu wybitnych postaci, zwłaszcza z Wilna i Wileńszczyzny. Od 1932 roku, razem z ks. prof. Ignacym Świrskim i ks. prof. Leonem Puciatą, wydawał periodyk naukowy „Studia Teologiczne”. Brał również udział w działalności różnych stowarzyszeń akademickich. Opiekował się Stowarzyszeniem Katolickiej Młodzieży Akademickiej „Juventus Christiana”, Korporacją Akademicką „Concordia”, Akademickim Konwentem „Batoria”, prowadził również Koło Teologów Studentów USB.

Na specjalne odnotowanie zasługuje udział ks. Falkowskiego w kierowaniu Wydziałem Teologicznym i całą uczelnią. W latach 1921­1923 był prodziekanem Wydziału Teologicznego, a w latach 1923-1924 i 1926-1928 dziekanem tego wydziału. Dwukrotnie był wybierany na rektora uczelni – w latach 1928-1930, a następnie przez dwa lata był prorektorem. Za jego rektorstwa przypadła 350 rocznica powstania i 10 wskrzeszenia uczelni. Jemu więc wypadło organizować uroczystości jubileuszowe. Dzięki jego inicjatywie sprowadzono do Wilna prochy Joachima Lelewela, zmarłego na emigracji wybitnego profesora Uniwersytetu Wileńskiego.

Odnotować też należy, że praca ks. Falkowskiego była doceniana przez czynniki państwowe i kościelne. Władze państwowe odznaczyły go bowiem orderem „Odrodzenia Polski” (22 X 1929), a papież Pius XI w 1932 roku obdarzył godnością Tajnego Szambelana.

Wybuch drugiej wojny światowej położył kres normalnej pracy ks. Falkowskiego i jego uczelni. 15 XII 1939 roku Uniwersytet został zamknięty przez władze litewskie. Wydział Teologiczny działał dalej potajemnie w ramach Seminarium Duchownego, ale i ono zostało zamknięte przez okupacyjne władze niemieckie. W dniu 3 III 1942 roku profesorowie i alumni zostali aresztowani i umieszczeni w więzieniu na Łukiszkach. Z tego więzienia ks. Falkowski z innymi profesorami został przewieziony do Wiłkowyszek, gdzie był internowany od 19 marca do 17 X 1942 roku. Następnie przebywał w obozie pracy w Szałtupiu w powiecie mariampolskim, skąd został zwolniony 20 X 1943 roku i wrócił do Wilna. Podobno w jego sprawie, po jego uwięzieniu, interweniować miał papież Pius XII. Warto odnotować, że o jego uwolnieniu i powrocie do Wilna razem z ks. Walentym Urmanowiczem, asystentem na Wydziale Teologicznym USB, wspominał w liście do kard. Maglione z dnia 13 XI 1943 r. abp Mieczysław Reinys. Po powrocie zamieszkał przy kościele Najświętszego Serca Jezusowego u ks. prob. Stanisława Nawrockiego. Tu pomagał w pracy duszpasterskiej.

Gdy po wypędzeniu Niemców z Wilna Seminarium Duchowne 1 X 1944 roku wznowiło pracę ks. Falkowski rozpoczął w nim wykłady. Wszystko trzeba było zaczynać od nowa, księgozbiór i rękopisy zostały zniszczone. Mieszkanie zostało splądrowane przez Niemców, „rozgrabiono ładną bibliotekę, rzeczy, a przede wszystkim zbiory archiwalne. Pozostały z tego dosłownie strzępy odnalezione w śmieciach”. Seminarium działało krótko, gdyż 20 II 1945 roku władze sowieckie zamknęły uczelnię. Przeniosło się ono do Białegostoku. Do tego miasta przyjechał ks. Falkowski transportem uniwersyteckim 30 IV 1945 roku. 8 maja wznowiło ono pracę w nowym miejscu, razem z Wydziałem Teologicznym USB. Ksiądz Profesor wykładał nadal historię Kościoła i patrologię, do tego doszła jeszcze homiletyka. Po odejściu ks. prof. Michała Klepacza, dziekana wydziału, wiosną 1946 roku na biskupa ordynariusza do Łodzi, objął po nim to stanowisko. Jako dziekan starał się u władz zapewnić byt Wydziału Teologicznego. Nie dało to jednak rezultatu. Ponadto władze państwowe przeniosły go jako profesora w stan spoczynku z dniem 31 XII 1947 roku. Uzasadnieniem decyzji było „przebywanie ks. Profesora w stanie nieczynnym dłużej niż na to pozwalają przepisy”. Pracując w Białymstoku udzielał się duszpastersko w farze, obecnej katedrze. Jego kazania gromadziły tłumy białostoczan.

Dokumentem z dnia 24 II 1949 roku Stolica Apostolska mianowała ks. Falkowskiego biskupem ordynariuszem diecezji łomżyńskiej. Sakrę biskupią przyjął z rąk Arcybiskupa Metropolity Wileńskiego Romualda Jałbrzykowskiego 8 V 1949 roku w białostockiej farze. Współkonsekratorami byli: bp Michał Klepacz i bp Ignacy Świrski. 15 maja odbył uroczysty ingres do katedry łomżyńskiej. Kierował kościołem łomżyńskim przez 20 lat. Zmarł 25 VIII 1969 roku i pochowany został w podziemiach katedry łomżyńskiej.

ks. Tadeusz Krahel