lipiec 2010

sierpień 2010

maj 2010

czerwiec 2010

marzec 2010

kwiecień 2010

styczeń 2010

luty 2010
   

styczeń 2009

luty 2009

marzec 2009

kwiecień 2009

maj 2009

czerwiec 2009

lipiec 2009

sierpień 2009

wrzesień 2009

październik 2009

listopad 2009

grudzień 2009
   

styczeń 2008

luty 2008

marzec 2008

kwiecień 2008

maj 2008

czerwiec 2008

lipiec 2008

sierpień 2008

wrzesień 2008

październik 2008

listopad 2008

grudzień 2008
   

styczeń 2007

luty 2007

marzec 2007

kwiecień 2007

maj 2007

czerwiec 2007

lipiec 2007

sierpień 2007

wrzesień 2007

październik 2007

listopad 2007

grudzień 2007
 

styczeń 2006

luty 2006

marzec 2006

kwiecień 2006

maj 2006

czerwiec 2006

lipiec 2006

sierpień 2006

wrzesień 2006

październik 2006

listopad 2006

grudzień 2006
 

styczeń 2005

luty 2005

marzec 2005

kwiecień 2005

maj 2005

czerwiec 2005

lipiec 2005

sierpień 2005

wrzesień 2005

październik 2005

grudzień 2005
 
WRZESIEŃ 2005
nr 9/2005

Agresja u dziecka

Co jakiś czas opinia publiczna jest wstrząsana agresją i okrucieństwem młodych ludzi. Lista aktów przemocy popełnianych przez młodocianych jest coraz dłuższa, jej formy coraz bardziej wyrafinowane i bardziej brutalne. O zjawiskach agresji i przemocy rówieśniczej uczniów pisze i mówi się coraz częściej, a to dlatego, że przybiera ona postać przemocy kryminalnej. Ponieważ środowisko rodzinne jest pierwszym i najważniejszym miejscem wychowania, dlatego rodzice powinni zastanowić się, czy ich dzieci nie nabywają postaw agresywnych i w razie potrzeby odpowiednio reagować.

Pojęciu "agresja" często towarzyszy pojęcie "agresywność", ale nie należy mylić tych terminów. Agresję rozumie się jako czynność, a agresywność - jako właściwość. Agresywność to cecha osobowości, nabyta i utrwalona poprzez uczenie się społeczne. Charakteryzuje się częstymi i nieadekwatnymi do sytuacji reakcjami agresywnymi o znacznym nasileniu. Agresywność to gotowość człowieka do reagowania agresją. O człowieku mówimy, że jest agresywny, gdy: nie potrafi kontrolować swoich reakcji agresywnych; cechuje go permanentna wrogość wobec innych; reakcje agresywne są nieadekwatne w stosunku do zaistniałych sytuacji; jego zachowanie charakteryzuje się dużą liczbą zachowań agresywnych.

Są różne teorie agresji. Wyjaśniają one mechanizmy powstawania agresji u człowieka. W jednych koncepcjach jest mowa o wrodzonych popędach, w innych o istotnym znaczeniu frustracji, a w najnowszej akcentuje się czynniki środowiskowe. Jako jedną z przyczyn agresji u dzieci są frustracje, wynikające z poczucia krzywdy, braku zaspokojenia podstawowych potrzeb psychicznych, zwłaszcza potrzeby miłości. Z badań wynika, że dzieci najskuteczniej i najszybciej uczą się zachowań agresywnych poprzez naśladownictwo i modelowanie. Nabywają ją poprzez obserwację agresywnych zachowań rodziców, rówieśników, jak też bohaterów filmowych. Oddziaływanie procesu modelowania jest szczególnie silne wtedy, gdy osoby agresywne budzą w dziecku podziw. Często postaw agresywnych dziecko uczy się z bajek.

Agresywność dziecka wyraża się w pomniejszaniu, ośmieszaniu, obniżaniu wartości innych (agresja werbalna), bądź też w napadaniu, biciu itp. (agresja fizyczna). Agresja może występować w formie bezpośredniej (wprost do osoby, która była przyczyną frustracji) lub przemieszczonej (wyładowanie na sobie, innych osobach lub na przedmiotach). Agresja często ma charakter instrumentalny - umożliwia osiągnięcie zamierzonego celu.

Dziecko nadmiernie agresywne jest niewątpliwie kłopotem dla rodziców, nauczycieli, wychowawców. Często też i jemu wcale z tą postawą nie jest najlepiej. Co więc można zrobić, aby wszystkim zainteresowanym pomóc w tej sytuacji?

Aby wyeliminować agresję u dziecka należy przede wszystkim usunąć przyczynę zachowania agresywnego. Należy pamiętać, że każde zachowanie dorosłych jest wzorem do naśladowania dla dziecka. Rodzice winni mieć tego świadomość i bardziej kontrolować swoje reakcje. Nie mogą też reagować agresją na agresję.

Przy czym karanie zachowań agresywnych to nie odpowiedź agresją na agresję. Rodzice powinni zawsze właściwie reagować na agresję dziecka. Agresor musi dostawać za każdym razem od rodzica informację, że jego zachowanie jest naganne i musi odczuć konsekwencje swoich działań. Zniszczyłeś coś - musisz odkupić (dołożyć z kieszonkowego, pójść do sklepu, itp., w zależności od realnych możliwości, należy rozmawiać z rodzicami pobitego przez ciebie chłopca - pójdziesz do nich ze mną itp.). Jeśli agresja ma charakter reaktywny, czyli skierowana jest przeciw osobie, celem jest wyrządzenie tej osobie krzywdy, szkody a złość jest przemijająca i działanie afektywne (tak działają często np. cholerycy) właściwą interwencją będzie trening kontroli złości.

Agresja niefizyczna jest bardzo częstą formą agresji występującą przede wszystkim u dzieci w młodszym wieku szkolnym np. przedrzeźnianie, robienie min z zamiarem zrobienia komuś przykrości. Gesty takie są postrzegane przez dzieci jako poważnie "raniące", dlatego tak często dochodzi między nimi do konfliktów. W tym wieku bowiem dzieci szczególnie uczulone są na sygnały niewerbalne. Niezrozumienie tego problemu przez rodziców powoduje ukaranie jako agresora tego dziecka, które zastosowało przemoc fizyczną, nie zaś rzeczywistego sprawcę konfliktu. Brak wyczucia istoty konfliktu przez rodzica prowadzi do niesprawiedliwego potraktowania dziecka odpowiadającego za niefizyczną formę agresji. Wkroczenie dorosłego w konflikt dziecięcy ma jeszcze inne negatywne konsekwencje; uczy dziecko, że można manipulować dorosłymi i spowodować, że ukarzą tego, kto ledwie odpowiedział na niewerbalną agresję. Sytuacje takie, z pedagogicznego punktu widzenia, nie poprawiają relacji między dziećmi, a tylko pogłębiają konflikt. Rodzic więc winien nieustannie uczyć się właściwego podejścia do sprawy agresywności własnego dziecka, aby nie dochodziło ono do wniosku, że agresja i przemoc są w życiu opłacalne.

ks. Adam Skreczko